Yeşil Hidrojende Türkiye'nin Küresel Konumu: Enerjisa Örneği

Yeşil hidrojen, yenilenebilir enerji kaynakları (rüzgar, güneş) kullanılarak üretilen hidrojendir. Üretim sürecinde hiçbir karbon emisyonu gerçekleşmez ve bu nedenle "真正的 sıfır emisyonlu" enerji taşıyıcısı olarak kabul edilir.

1. Adım: Yenilenebilir Elektrik Üretimi
- Rüzgar santrali veya güneş santrali
- Şebeke bağlantısı veya doğrudan hat

2. Adım: Elektroliz
- Suyun (H₂O) elektriğle ayrıştırılması
- Hidrojen (H₂) ve oksijen (O₂) elde edilmesi

3. Adım: Sıkıştırma ve Depolama
- Hidrojenin sıkıştırılması
- Taşıma veya kullanım için depolanması

4. Adım: Dağıtım
- Boru hattı veya tanker ile taşıma
- Son kullanıcıya ulaştırma

Türkiye, yeşil hidrojen üretimi için önemli avantajlara sahip:

Rüzgar Potansiyeli:
- Teknik potansiyel: ~48 GW (karada)
- Kurulu güç (2025): ~12 GW
- YEKA projeleri ile hızlı büyüme

Güneş Potansiyeli:
- Teknik potansiyel: ~100+ GW
- Kurulu güç (2025): ~10+ GW
- Güneşlenme süresi: Yılda ortalama 2.740 saat

Coğrafi Konum:
- Avrupa'ya yakınlık
- Hidrojen boru hattı projelerine dahil olma potansiyeli
- Orta Doğu ve Avrupa arasında köprü rolü

Rüzgar Kapasitesi (2025): ~12 GW

Güneş Kapasitesi (2025): ~10+ GW

Toplam Yenilenebilir: ~22 GW

2030 Hedefi: ~30-35 GW yenilenebilir

Yeşil Hidrojen Potansiyeli: 1-2 Mt/yıl (2040-2050)

Kaynak: TEİAŞ, EPDK, Ulusal Enerji Planı

Enerjisa Üretim, Bandırma Enerji Hub'ında Türkiye'nin özel sektördeki ilk yeşil hidrojen üretimini 2022 yılında başlattı. Bu proje, Türkiye'nin yeşil hidrojen ekosisteminin bir pilot uygulaması ve öğrenme platformu olarak değerlendiriliyor.

Konum: Bandırma, Balıkesir

Başlangıç Yılı: 2022

Kapasite: Başlangıç pilot ölçekte

Teknoloji: PEM elektrolizör

Amaç:
- Yeşil hidrojen üretiminin test edilmesi
- Operasyonel deneyim kazanımı
- Entegrasyon modellerinin geliştirilmesi

Kaynak: Enerjisa Sustainability Report, Sabancı Holding

Bandırma projesi, sadece hidrojen üretimi değil; aynı zamanda rüzgar, güneş, depolama ve hidrojenin entegre edildiği hibrit bir sistem modeli sunuyor. Bu yaklaşım, yenilenebilir enerjinin kesintisiz doğasıyla başa çıkmanın yollarını gösteriyor.

Yeşil hidrojen pazarı hızla büyüyor ve küresel ölçekte ciddi yatırımlar yapılıyor:

Avrupa:
- Avrupa Komisyonu: 2030'a kadar 10 Mt yerli üretim hedefi
- Almanya: H2Global girişimi
- Hollanda: North Sea hub projeleri
- İspanya: Güneş potansiyeli ile büyük ölçekli üretim

Orta Doğu:
- Suudi Arabistan: NEOM mega projesi
- BAE: Masdar yatırımları
- Umman: Yeşil amonyak ihracatı

Kuzey Afrika:
- Mısır: Suez Kanalı bölgesi projeleri
- Fas: Güneş ile yeşil hidrojen
- Cezayir: Güneş ve rüzgar potansiyeli

Diğer Bölgeler:
- Avustralya: Asya'ya ihracat odaklı
- Şili: Güneş ile yeşil amonyak
- ABD: IRA teşvikleri ile hızlı büyüme

Türkiye, yeşil hidrojen değer zincirinde şu rollere aday:
- Üretici: Yenilenebilir potansiyel ile
- Transit: Avrupa'ya boru hattı bağlantısı ile
- Depolama: Yer altı depolama kapasitesi ile
-Tüketici: Sanayi dekarbonizasyonu ihtiyacı ile

Temsa, Portekiz'in CaetanoBus firması ile işbirliği içinde Türkiye'nin ilk hidrojen powersiz otobüs prototipini geliştirdi. Bu araç, Toyota'nın hidrojen yakıt hücresi teknolojisini Temsa'nın uzun mesafe otobüs platformuyla birleştiriyor.

Menzi: 1.000 km'ye kadar (tek dolum)

Teknoloji: Toyota Fuel Cell + Temsa HD Platform

Prototip: 2024'te tamamlandı

Seri Üretim: 2025-2026 planlanıyor

Hedef Pazar: Avrupa (uzun mesafe otobüs rotaları)

Kaynak: Temsa Press Release, Sabancı Holding

Bu araç, özellikle Avrupa'nın uzun mesafe otobüs pazarında önem taşıyor. Batarya elektrikli otobüslerin menzil sınırlamaları, hidrojen çözümünü uzun mesafe rotaları için ideal hale getiriyor.

Türkiye'de yeşil hidrojen gelişimi için politika ve regülasyon çerçevesi oluşuyor:

Ulusal Enerji Planı (2024-2035):
- Hidrojen teknolojilerine atıf
- Ar-Ge teşvikleri
- Pilot proje destekleri

İklim Yasası (2025):
- Net-zero 2050 hedefi
- Karbon fiyatlama mekanizması
- Yeşil hidrojen teşvikleri

Ulusal Hydrogen Stratejisi (Hazırlanma Aşaması):
- Avrupa'daki gelişmelere paralel
- Ulusal potansiyel değerlendirmesi
- Yol haritası çalışmaları

Yeşil hidrojen yatırım fırsatları önemli olsa da, bazı zorluklar da mevcut:

1. Avrupa Pazarına Erişim:
- REPowerEU ile talep artışı
- Boru hattı projeleri (H2Med, vb.)
- İhraç fırsatları

2. Sanayi Dekarbonizasyonu:
- Çimento (Çimsa, Akçansa)
- Çelik (Erdemir, İçdaş)
- Petrokimya (Petkim, Tüpraş)

3. Enerji Depolama:
- Yenilenebilir enerjinin depolanması
- Şebeke dengeleme
- Kesintisiz güç temini

1. Maliyet:
- Yüksek CAPEX (sermaye harcaması)
- Elektrolizör maliyetleri
- Yenilenebilir elektrik maliyeti

2. Altyapı:
- Hidrojen boru hatları
- Depolama tesisleri
- Taşıma altyapısı

3. Regülasyon:
- Standartların belirsizliği
- Sertifika sistemi
- Teşvik mekanizmaları

Türkiye'de yeşil hidrojen gelişimi için öngörüler:

Yeşil hidrojen, Türkiye için önemli bir fırsat penceresi temsil ediyor. Ülkenin yenilenebilir enerji potansiyeli, coğrafi konumu ve sanayi tabanı, yeşil hidrojen değer zincirinde kritik bir rol oynamasına olanak sağlıyor.

Enerjisa'nın Bandırma Enerji Hub'ı ve Temsa'nın hidrojen otobüsü, Türkiye'nin bu alandaki kapasitesini gösteren ilk somut örnekler. Bu projeler, hem operasyonel deneyim kazanıyor hem de uluslararası işbirliklerine zemin hazırlıyor.

Küresel yeşil hidrojen pazarı 2030'a kadar hızla büyüyecek ve Türkiye'nin bu büyümeden pay alması için şu adımlar kritik:
1. Ulusal hidrojen stratejisinin hızla tamamlanması
2. Pilot projelerin ölçeklenmesi
3. Avrupa ile entegrasyon projelerine katılım
4. Sanayi sektörlerinin hidrojen geçişine hazırlanması

Türkiye, yeşil hidrojende sadece bir üretici değil, aynı zamanda Avrupa'nın enerji güvenliğine katkı sağlayan bir partner olabilir. Bu konum, COP31 öncesi Türkiye'nin küresel iklim diplomasisinde önemli bir kaldıraç oluşturabilir.

Resmi Kaynaklar:
- Sabancı Holding Sustainability Report 2024
- Enerjisa Sustainability Report
- Temsa Hydrogen Coach
- Ulusal Enerji Planı 2024-2035
- European Commission REPowerEU

İlgili Bağlantılar:
- Sabancı Sustainability: https://sustainability.sabanci.com/
- Enerjisa: https://www.enerjisa.com.tr/
- Temsa: https://www.tema.com/

Yazı Serisi: "Türkiye'nin Yeşil Dönüşümü" serisinin dördüncü bölümü

Yayın Tarihi: Şubat 2026