Türkiye'nin Yeşil Dönüşüm Yolunda Yeni Nesil Holdingler

Türkiye'nin en büyük sanayi grupları, son birkaç yılda olağanüstü bir stratejik kayma sergiliyor. Bu kayma tesadüfi değil; üç kritik dış baskının sonucu:

AB Yeşil Anlaşması ve CBAM: Türkiye, çelik, çimento ve elektrik gibi yüksek karbonlu ürünlerin AB'ye ihracatında önemli bir oyuncu. Karbon Sınır Düzenleme Mekanizması (CBAM), 1 Ocak 2026'da kesin fazına girdi ve ihracatçıların rekabet gücünü tehdit ediyor.

Küresel Yatırımcı Baskısı: ESG (Çevresel, Sosyal, Yönetişim) performansı, artık finansman maliyetlerini ve sermaye akışlarını belirleyen ana faktör.

Teknolojik disruption: Yenilenebilir enerji, dijitalleşme ve döngüsel ekonominin geleneksel iş modellerini disrupt etmesi.

Bu bağlamda, Türk holdinglerinin yeni stratejileri, sadece "sürdürülebilirlik raporlama" değil, temel bir "portföy dönüşümü" hedefliyor.

2025, Sabancı Holding için sadece bir yıl dönümü değil, kurumsal yönetişimde bir milat olarak tarihe geçti. 27 Mart 2025'te yapılan Genel Kurul'da Güler Sabancı, 21 yıllık başkanlık görevini devretti ve Holding'in 100 yıllık tarihinde ilk kez aile dışı bir başkan atandı.

Yeni Başkan: Hayri Çulhacı — Holding tarihinde ilk aile dışı başkan

Yeni CEO: Kıvanç Zaimler — Haziran 2025'ten beri, Enerji Grubu Başkanı olarak geçti

Yönetim Kurulu: Aile üyeleri dışı çoğunluk ilk kez

WEF Ataması: Kıvanç Zaimler, WEF Advanced Energy Solutions Eş Başkanı (Ocak 2026)

100. Yıl Mesajı: "Vizyonda netlik, eylemde tutarlılık"

Kaynak: Sabancı Holding 100. Yıl Bildirisi, Mart 2025

Bu değişim, sadece bir liderlik geçişi değil. Sabancı'nın kurumsallaşma yolculuğunun zirve noktasını temsil ediyor ve uluslararası yatırımcılar için güçlü bir yönetişim sinyali gönderiyor.

Dünya tek bir dönüşüm yaşamıyor. Aynı anda üç ana eksende kırılma yaşanıyor ve Türk holdinglerinin portföy yapısı bu üç dönüşümün farklı kombinasyonlarına temas ediyor:

Enerji Dönüşümü (Fosil yakıttan temiz enerjiye geçiş):
- Sabancı: Enerjisa, Sabancı Climate Technologies, ABD'de 790 MW güneş yatırımı
- Koç: Aygaz, Ford Otosan enerji verimliliği
- Yıldız Holding: Ülker enerji tasarrufu

Malzeme Dönüşümü (Geleneksel → İleri/hafif malzemeler):
- Sabancı: Kordsa, Çimsa, Brisa
- Koç: Bosch, Ford çelik/alüminyum
- Yıldız Holding: Paketleme geri dönüşümü

Dijital Dönüşüm (Veri, AI, akıllı sistemler):
- Sabancı: Sabancı Digital, Bulutistan (İngiltere ve Özbekistan'a açıldı)
- Koç: Koç Digital, Arçelik IoT
- Yıldız Holding: Şok dijital perakende

Sabancı Holding:
- S&P Global ESG (2025): 71
- Net Zero 2050: Evet (İlk)
- Öne Çıkan Platform: Enerji & İklim Teknolojileri
- 2025 Q3 Dönüşümü: TL 679 milyon kar (geçen yıl 3.8 milyar TL zarardan dönüşüm)

Koç Holding:
- S&P Global ESG (2025): 66
- Net Zero 2050: Evet
- Öne Çıkan Platform: Otomotiv, Beyaz Esya
- 2025 Yatırımı: USD 3.7 milyar

Yıldız Holding:
- S&P Global ESG (2025): Veri mevcut değil
- Net Zero 2050: Evet (hedef)
- Öne Çıkan Platform: Gıda, perakende

Eczacıbaşı:
- S&P Global ESG (2025): Veri mevcut değil
- Net Zero 2050: Evet (hedef)
- Öne Çıkan Platform: Kimya, sağlık

Kaynak: S&P Global ESG Scores, şirket raporları

Önde gelen Türk holdingleri, sermaye tahsisini "yeni ekonomi" sektörlerine yönlendiriyor. Sabancı'nın 2024-2029 stratejik yol haritası üç ana öncelik tanımlıyor: Dijital, Sürdürülebilir, Ölçeklenebilir.

Bu dönüşüm dört ana platformda gerçekleşiyor:

Yenilenebilir enerji yatırımları, enerji depolama, yeşil hidrojen ve akıllı şebeke teknolojileri.

Türkiye'de öne çıkan gelişmeler:
- Enerjisa Üretim — 4.2 GW+ kurulu güç (2025 sonu), YEKA-2 ile 414 MW yeni rüzgar kapasitesi
- 2026 Hedefi: 3 GW+ yenilenebilir portföy
- Sabancı Renewables (ABD) — Cutlass II (272 MW, operasyonel), Oriana (232 MW, inşaat), Pepper (156 MW) ve Lucky 7 (130 MW) satın alımları ile 790 MW
- Toplam Yatırım: Sabancı Climate Technologies'e USD 362 milyon sermaye katkısı
- Yeşil Hidrojen — Enerjisa Üretim'in Bandırma Enerji Hub'ında Türkiye'nin özel sektördeki ilk yeşil hidrojen üretimi

Döngüsel ekonomi, geri dönüştürülmüş materyaller, düşük karbonlu çimento.

Örnekler:
- Kordsa — SBTi 1.5°C yoluna %100 uyum, USD 70 milyon sermaye artırımı (2025)
- Çimsa — ABD Houston'da 600 kt kapasiteli gri çimento tesisi (2025)
- Brisa — İzmit fabrikasında 2008'den bu yana %79 kuyu suyu tüketim azaltımı
- Eczacıbaşı — 2025'e kadar 83 MW yenilenebilir kapasite hedefi

Elektrikli araçlar, batarya teknolojileri, akıllı ulaşım altyapısı.

Türk şirketlerinin Avrupa pazarına açılımı:
- Temsa — Türkiye'nin ilk hidrojen powersiz otobüs prototipi (Toyota ile işbirliği)
- Avenue Neo — 265 kW motor, 384 kWh batarya, 600 km menzil
- 2022-2024 Performansı: Euro cinsinden gelirde %70 artış, %68'i küresel pazarlardan
- Enerji Grubu Entegrasyonu: Temsa, 2025'te Enerji Grubu'na entegre edildi

Bulut bilişim, veri analitiği, endüstriyel IoT.

Gelişmeler:
- Bulutistan — İngiltere ve Özbekistan'a açıldı, Sabancı'nın %75.5 efektif hissesi
- 2025 Finansal Dönüşümü: EBITDA'da TL 412 milyon zarardan TL 32 milyon kar'a geçiş
- Veri Merkezleri — Hiperscale ve toptan satış sınıfı yatırımlar

Yeni nesil holding stratejileri, sürdürülebilirliği finansal performansla bütünleştiriyor. Türkiye'nin önde gelen holdinglerinin 2025 finansal sonuçları, stratejik dönüşümün somut etkilerini gösteriyor.

Sabancı Holding Konsolide (9M 2025):
- Konsolide Net Kar: TL 679 milyon (geçen yıl TL 14.8 milyar zarardan dönüşüm)
- Banka Dışı Net Kar: TL 1.3 milyar
- Banka Dışı EBITDA Marjı: +134 bps artış
- Net Nakit (Holding sadece): TL 12 milyar
- Net Borç / EBITDA: 1.7x (2.0x politics sınırının altında)

Yabancı Para Gelir Hedefi:
- Mevcut: ~%20
- 2029 Hedefi: >%30

NAV Hedefi:
- Mevcut: ~10 milyar USD
- 2029 Hedefi: 20 milyar USD (2 katına çıkarma)

Kaynak: Sabancı Holding Q3 2025 Financial Results

Sabancı Holding'in CEO'su Kıvanç Zaimler, Ocak 2026'da Dünya Ekonomik Forumu'nun (WEF) Advanced Energy Solutions platformuna Eş Başkan olarak atandı. Bu atama, Sabancı'yı küresel enerji dönüşümü tartışmalarının merkezine yerleştiriyor.

Eş Başkan: Kıvanç Zaimler (Ocak 2026'dan beri)

Platform Odak:
- Yeşil hidrojen
- İleri enerji depolama
- Fusion enerjisi
- Breakthrough teknolojilerin ticarileştirilmesi

Stratejik Önemi:
- Sabancı'nın küresel E-E-A-T (Experience, Expertise, Authoritativeness, Trustworthiness) profilini güçlendiriyor
- COP31 öncesi Türkiye'den küresel liderlik mesajı
- Yatırım fırsatlarına erken erişim

COP31 Bağlamı:
Kasım 2026'da Antalya'da yapılacak COP31, Türkiye için tarihi bir fırsat. Sabancı'nın WEF'deki rolü, Holding'in küresel iklim diplomasisindeki konumunu pekiştiriyor.

Türkiye'nin holdingleri, küresel akranlarıyla karşılaştırıldığında güçlü bir konumda:

Sabancı Holding:
- S&P Global ESG (2025): 71
- Çalışan Sayısı: ~60.000
- Öne Çıkan Sektörler: Enerji, finans, materyel
- Net Zero 2050: Evet (İlk)
- 2025 Yatırımı: SDG'ye yönelik USD 5 milyar (2027'ye kadar)

Koç Holding:
- S&P Global ESG (2025): 66
- Çalışan Sayısı: ~80.000
- Öne Çıkan Sektörler: Otomotiv, beyaz esya, dayanıklı tüketim
- Net Zero 2050: Evet
- 2025 Yatırımı: USD 3.7 milyar

Yıldız Holding:
- S&P Global ESG (2025): Veri mevcut değil
- Çalışan Sayısı: ~30.000
- Öne Çıkan Sektörler: Gıda, perakende
- Net Zero 2050: Evet (hedef)

Eczacıbaşı:
- S&P Global ESG (2025): Veri mevcut değil
- Çalışan Sayısı: ~13.000
- Öne Çıkan Sektörler: Kimya, sağlık, yapı
- Net Zero 2050: Evet (hedef)

Not: S&P Global ESG Scores, şirket raporları

Sabancı'nın daha yüksek ESG skoru, entegre sürdürülebilirlik yönetişimi ve portföy dönüşüm hızını yansıtıyor. Koç Holding ise çalışan sayısı ve piyasa değerinde daha büyük olmasına rağmen, otomotiv ve beyaz eşya sektörlerinin CBAM riski nedeniyle dönüşüm baskısı altında.

Geleneksel Türk holding modelinden yeni nesil modele geçiş, kimlik düzeyinde bir değişimi içeriyor:

Eskiden:
- "Sanayi holdingi"
- Kar odaklı
- Yerel odak
- Sahiplik odak
- Raporlama yok/minimum

Şimdi:
- "Amaç odaklı yatırımcı holdingi"
- Sürdürülebilirlik entegre değer yaratımı
- Küresel-yerel (glocal) ayak izi
- Paydaş odaklı
- GRI, TCFD, TNFD, TSRS uyumlu

COP31'in Türkiye'de düzenlenecek olması, Türk iş dünyası için tarihi bir eşik. Türk holdingleri açısından bu süreç sadece görünürlük değil; iklim acil durumu başta olmak üzere sürdürülebilirlik alanındaki bütünsel dönüşüm vizyonunu doğru hedef kitlelere anlatma fırsatı.

COP31'e giden yolda Türk holdinglerinin mesajı net olmalı:
- İklim krizi bir çevre gündemi değil, ekonomik bir yeniden yapılanma sürecidir
- Enerji, malzeme ve dijital dönüşüm birbirinden bağımsız değildir
- Yeni ekonomi; sürdürülebilir, dijital ve ölçeklenebilir iş modelleri üzerine kuruludur
- Türk holdingleri yeni ekonomide yatırım yapan değil; altyapısını kuran ve yön veren oyuncular konumunda

Türkiye'nin yeni nesil holdingleri, küresel iklim krizini kurumsal büyüme ve teknolojik yenilik için bir katalizör olarak kullanıyor. Sürdürülebilirliği, sadece ahlaki bir yükümlülük değil, 21. yüzyılın en güçlü ve en kârlı iş stratejisi olarak konumlandırıyorlar.

Sabancı Holding'in 100. yılındaki tarihi yönetişim değişimi, Kıvanç Zaimler'in WEF Advanced Energy Solutions Eş Başkanlığı ve ABD'deki 790 MW'lık yenilenebilir enerji yatırımları, Türk holdinglerinin küresel lige çıktığını gösteriyor. Enerji, finans, sanayi ve teknoloji sektörlerindeki liderleri — Sabancı, Koç, Yıldız Holding, Eczacıbaşı ve diğerleri — Türkiye'yi "bugün ile daha iyi bir yarın arasında köprü kuran" bir konuma taşıyor.

CDP performansının detaylı analizi için CDP Türkiye 2025: Küresel A Listesi makalemize göz atabilirsiniz. Finans sektöründeki dönüşümü anlamak için ise İklim Finansmanında 800 Milyar TL Taahhüt başlıklı analizimizi inceleyebilirsiniz.

Ana Kaynaklar:
- Sabancı Holding Sustainability for a Better Life 2024 Report
- Sabancı Holding Q3 2025 Financial Results
- Sabancı Holding CEO Kıvanç Zaimler Appointed Co-Chair of WEF Advanced Energy Solutions
- Koç Holding Sustainability Report 2025
- S&P Global ESG Scores - Turkish Conglomerates

İlgili Bağlantılar:
- Sabancı Sustainability: https://sustainability.sabanci.com/
- Koç Sustainability: https://www.koc.com.tr/en/sustainability
- TIME World's Best Companies: https://time.com/collection/worlds-best-companies-2025/

Yazı Serisi: "Türkiye'nin Yeşil Dönüşümü" serisinin ikinci bölümü

Yayın Tarihi: Şubat 2026