Sürdürülebilir Tedarik Zinciri Yönetimi: Türk Şirketleri İçin Rehber

Scope 3 emisyonları, şirketlerin karbon ayak izinin en büyük ve en zor yönetilen kısmını oluşturuyor. Değer zincirindeki emisyonlar, genellikle Scope 1 ve 2'nin 5-10 katı kadar olabiliyor.

Özet: Küresel Tedarik Zinciri Emisyonları (2024)

Kaynak: CDP Supply Chain Report 2024, McKinsey Sustainability

Türk şirketlerinin Scope 3 performansı:

Kaynak: BIST şirketleri sustainability raporları, CDP Türkiye

Etkili bir sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi için gerekli bileşenler.

Sürdürülebilir tedarik zinciri framework'ı:

Coğrafi dağılım analizi

Veri toplama:

Çevresel etkilerin ölçümü

Hedef belirleme:

İlerleme takibi

İşbirliği ve kapasite geliştirme:

Ortak Ar-Ge

Performans yönetimi:

Türk şirketleri, sürdürülebilir tedarik zinciri yönetiminde çeşitli yaklaşımlar benimsiyor.

Sabancı Holding Tedarik Zinciri Sürdürülebilirliği:

Sabancı Holding, 18 grup şirketinde 1.000+ sürdürülebilirlik göstergesi takip ediyor ve tedarik zinciri şeffaflığını stratejik öncelik olarak konumlandırıyor.

Sabancı Holding Tedarik Zinciri Metrikleri (2024):

Kaynak: Sabancı Holding Sustainability Report 2024

Programlar:
- Supplier ESG Assessment: Yıllık değerlendirme
- Local Sourcing: Yerel tedarikçi destek
- Women-Owned Business: Kadın girişimciler teşvik
- Green Procurement: Yeşil satın alma politikası

Koç Holding Tedarik Zinciri Sürdürülebilirliği:

Koç Holding, tedarikçi işbirliği programları ile sürdürülebilirliği değer zincirine yayıyor.

Koç Holding Tedarik Zinciri Programı:

Kaynak: Koç Holding Sustainability Report 2024

Eczacıbaşı Tedarik Zinciri Yaklaşımı:

Eczacıbaşı, kimya ve yapı malzemeleri sektöründe sürdürülebilir satın alma lideri.

Eczacıbaşı Tedarik Zinciri Başarıları:

Kaynak: Eczacıbaşı Sustainability Report 2024

Farklı sektörlerde tedarik zinciri sürdürülebilirliği farklı zorluklar ve fırsatlar sunuyor.

Türk otomotiv tedarik zinciri:

Önlemler:
- Yeşil çelik tedariki
- Döngüsel malzeme kullanımı
- Yerel tedarikçi geliştirme
- Lojistik optimizasyonu

Türk gıda tedarik zinciri:

Önlemler:
- Sürdürülebilir tarım programları
Çiftçi eğitim ve destek
- Su verimliliği yatırımları
- Döngüsel ambalaj

Türk tekstil tedarik zinciri:

Önlemler:
- Organik pamuk kullanımı
- Su verimliliği teknolojisi
- Kimyasal yönetim sistemi
- İşçi hakları güvencesi

AB'nin regülasyonları, Türk şirketlerinin tedarik zinciri yönetimini doğrudan etkiliyor.

Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi (CSRD):

Karbon Sınır Düzenleme Mekanizması (CBAM):

Türk ihracatı için etkiler:

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı, AB ticaret verileri

Sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi için kullanılan araçlar ve standartlar.

Ana tedarik zinciri standartları:

Tedarik zinciri yönetim platformları:

Sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi için öngörüler.

Regülasyon ve uyum:
- CSRD kademeli uygulaması
- AB Due Diligence Direktifi
- Ulusal tedarik zinciri yasaları

Teknoloji:
- Blockchain traceability
- AI destekli tedarikçi değerlendirme
- IoT ile gerçek zamanlı takip

Sektörel dönüşüm:
- Döngüsel tedarik zinciri
- Sınır karbon düzenlemesi genişlemesi
- Sürdürülebilir finansman entegrasyonu

Türkiye için fırsatlar:
- Yerel tedarikçi geliştirme
- Yeşil teknoloji ihracatı
- AB değer zincirine entegrasyon

Sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi, Türk şirketleri için stratejik bir öncelik. AB regülasyonları, yatırımcı beklentileri ve tüketici talebi bu alanda dönüşümü hızlandırıyor.

Tedarik zinciri sürdürülebilirliğinde öne çıkan uygulamalar:
- Scope 3 raporlama: Emisyonların şeffaflığı
- Tedarikçi işbirliği: Kapasite geliştirme
- Yerelleştirme: Yerel tedarikçi desteği
- Dijital araçlar: Görünürlük ve takip

Sabancı Holding'in 1.000+ göstergeli takip sistemi ve %60+ tedarikçi kapsamı, Türkiye'de tedarik zinciri sürdürülebilirliğinin örnek uygulamalarını oluşturuyor.

Gelecek 5 yıl, Türkiye'de sürdürülebilir tedarik zinciri yönetiminin olgunlaşma dönemi olacak. Şirketler bu alanda yatırım yaparak hem regülasyon risklerini azaltma hem de rekabet avantajı elde etme fırsatına sahip.

Tedarik zinciri, sadece bir maliyet merkezi değil, sürdürülebilirlik ve inovasyon kaynağı. Türk şirketleri bu yaklaşımı benimseyerek küresel değer zincirlerinde güçlü konumlanabilir.

Resmi Kaynaklar:
- CDP Supply Chain Report
- McKinsey Sustainability
- Sabancı Holding Sustainability Report
- CSRD European Commission

İlgili Bağlantılar:
- Sabancı Sustainability: https://sustainability.sabanci.com/
- CDP Türkiye: https://cdpturkey.sabanciuniv.edu/
- EcoVadis: https://www.ecovadis.com/

Yazı Serisi: "Türkiye'nin Yeşil Dönüşümü" serisinin onsekizinci bölümü

Yayın Tarihi: Şubat 2026