AB Yeşil Anlaşması ve Türk Şirketlerine Etkileri

AB Yeşil Anlaşması (European Green Deal), Avrupa Komisyonu tarafından 2019'da duyurulan ve Avrupa Birliği'nin 2050'ye kadar iklim nötrü olma hedefine ulaşmak için tasarlanmış kapsamlı bir eylem planıdır.

1. İklim Hedefleri:
- 2030'a kadar %55 emisyon azaltımı (1990'a göre)
- 2050'ye kadar iklim nötrlüğü
- 2030-2050 arası negatif emisyonlar

2. Sektörel Dönüşüm:
- Enerji dönüşümü
- Endüstriyel dekarbonizasyon
- Tarım ve ormancılık
- Ulaşım ve binalar

3. Finansman:
- Yatırım planı: €1 trilyon
- Yeşil finansman
- Sürdürülebilir yatırımlar

4. Dış Politika:
- Karbon Sınır Düzenleme Mekanizması (CBAM)
- Yeşil diplomasi
- Küresel işbirliği

CBAM, AB Yeşil Anlaşması'nın en önemli unsurlarından biri. 1 Ocak 2026'da kesin fazına giren bu mekanizma, Türkiye'nin AB'ye ihracatında önemli bir kalemi etkiliyor.

Ürünler:
- Çelik
- Çimento
- Alüminyum
- Gübreler
- Elektrik
- Hidrojen
- Demir
- Bench mark regülasyonları

Mekanizma:
- İhraççılar, AB'deki karbon fiyatına eşdeğer maliyeti ödemek zorunda
- Ücretsiz karbon kredileri 2026-2034 arasında kademeli olarak kaldırılacak
- İlk raporlama: 2023-2025
- İlk sertifika teslimi: Eylül 2027

Çelik:
- Erdemir, İçdaş, Kardemir
- Türkiye'nin AB'ye çelik ihracatı: ~€2-3 milyar/yıl
- Etki: Yüksek

Çimento:
- Çimsa, Akçansa, Oyak Çimento
- Türkiye'nin AB'ye çimento ihracatı: ~€500 milyon - €1 milyar/yıl
- Etki: Yüksek

Alüminyum:
- Seydişehir, Eti Aluminium
- Türkiye'nin AB'ye alüminyum ihracatı: ~€200-300 milyon/yıl
- Etki: Orta-Yüksek

Elektrik:
- Enerji ticareti şirketleri
- Doğrudan sınır ötesi ticaret
- Etki: Orta

AB Takonomisi, çevresel olarak sürdürülebilir ekonomik faaliyetleri sınıflandıran bir sistemdir. Sürdürülebilir yatırım tanımlarına ilişkin standartlar sunuyor.

Altı Çevresel Amaç:
1. İklim değişikliği azaltımı
2. İklim değişikliğine adaptasyon
3. Su ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı
4. Döngüsel ekonomi
5. Kirliliğin önlenmesi ve kontrolü
6. Biyolojik çeşitliliğin korunması

Şirket Etkisi:
- Büyük şirketlerin Taksonomi uyumunu raporlaması
- Sürdürülebilir yatırımların yüzdesi
- AB fonlarına erişim

Türk Şirketleri:
- AB pazarına ihracat yapanlar
- AB finansmanına başvuranlar
- Çok uluslu şirketler

Türk şirketleri AB Yeşil Anlaşması'na uyum için hazırlanıyor:

Sabancı Holding:
- Net Zero 2050 hedefi
- SBTi 1.5°C senaryosuna uygun %42 emisyon azaltımı (2030)
- Bilimsel hedeflerle uyumlu strateji

Enerjisa:
- Yenilenebilir enerji yatırımları
- Şebeke karbonsuzlaşma
- Yeşil hidrojen pilot projeleri

Akbank:
- Net-Zero Banking Alliance üyeliği
- CDP Triple A başarısı
- Sürdürülebilir finansman portföyü

Koç Holding:
- Net Zero 2050 hedefi
- Otomotivde elektrikli araç dönüşümü
- Beyaz eşyada enerji verimliliği

Eczacıbaşı:
- Su verimliliği yatırımları
- Döngüsel ekonomi uygulamaları
- Biyolojik çeşitlilik koruması

AB Yeşil Anlaşması'nın Türk sektörlerine etkileri:

Zorluklar:
- Euro 7 emisyon standartları
- Elektrikli araç geçişi
- Batarya yönetmeliği

Fırsatlar:
- Elektrikli araç üretimi
- Batarya technologisi
- Yeşil otomotiv ihracatı

Zorluklar:
- CBAM maliyetleri
- Düşük karbon teknolojisi yatırımları
- Enerji verimliliği gereksinimleri

Fırsatlar:
- Yeşil çimento talebi
- İnovasyon liderliği
- AB fonlarına erişim

Zorluklar:
- Karbon fiyatlaması
- Yenilenebilir entegrasyonu
- Şebeke yatırımları

Fırsatlar:
- Yenilenebilir ihracatı
- Yeşil hidrojen
- Depolama sistemleri

Zorluklar:
- Farm to Fork stratejisi
- Pestisit kullanım kısıtlamaları
- Sürdürülebilir tarım standartları

Fırsatlar:
- Organik üretim
- Yeşil gıda ihracatı
- Sürdürülebilir tedarik zinciri

AB Yeşil Anlaşması, yatırım ve finansman akışlarını da etkiliyor:

Sürdürülebilir Tahviller:
- Yeşil bono piyasası büyümesi
- Sustainability-linked bonolar
- AB Yeşil Bonosu Standardı

Kurumsal Kredi:
- ESG kredileri
- Yeşil kredi ürünleri
- Transition finansmanı

Yatırım Fonları:
- ESG yatırım fonları
- İklim fonları
- Impact investing

Akbank:
- USD 1 milyar+ sustainability tahvil ihracı (2024-2025)
- 594 milyar TL sürdürülebilir finansman
- CDP Triple A

TSKB:
- İlk yeşil tahvil ihracatı
- Sürdürülebilir kredi portföyü
- Yeşil finansman lideri

AB Yeşil Anlaşması ile ilgili regülasyonlar takip ediyor:

CBAM Kesin Faz:
- 1 Ocak 2026'da başladı
- Sertifikalar alınmaya başlandı
- İlk sertifika teslimi: Eylül 2027

AB Takonomisi:
- Raporlama zorunluluğu
- Şirket uyumu takibi

Ücretsiz Karbon Kredileri:
- Kademeli olarak kaldırılıyor
- 2034'te tamamen kaldırılacak

Yeni Sektörler:
- Kimya, organik kimya
- Polimerler
- Diğer sektörler

AB Yeşil Anlaşması ve etkileri için öngörüler:

Maliyet Artışı:
- CBAM maliyetleri yansıtılacak
- Şirketler uyum için yatırım yapacak
- Tüketici fiyatlarına yansıma

Rekabet Avantajı:
- Yeşil teknolojilere erken adapte olanlar
- Sürdürülebilir ürünler
- AB pazarında konumlanma

Sektörel Dönüşüm:
- Çelik ve çimento sektörlerinde değişim
- Otomotivde elektrikli araçlara geçiş
- Yenilenebilir enerji entegrasyonu

Yatırımlar:
- Yeşil teknoloji yatırımları
- Ar-Ge harcamaları
- Altyapı iyileştirmeleri

AB Yeşil Anlaşması, Türk şirketleri için hem zorluk hem de fırsat sunuyor. CBAM ve diğer regülasyonlar maliyet artışı getirse de, aynı zamanda yeşil dönüşüm için de bir katalizör görevi görüyor.

Türk şirketleri bu dönüşüme hazırlanıyor:
- Net-zero taahhütleri
- Yenilenebilir enerji yatırımları
- Sürdürülebilir finansman ürünleri
- ESG raporlaması

Gelecek 5 yıl, Türkiye'nin AB Yeşil Anlaşması'na uyumunda kritik bir dönem olacak. Şirketler bu dönüşümü fırsata çevirebilirse, Avrupa pazarında rekabet avantajı elde edecekler.

Resmi Kaynaklar:
- EU Green Deal
- CBAM Information
- EU Taxonomy
- Sabancı Holding Sustainability Report
- Akbank Sustainability Report

İlgili Bağlantılar:
- AB Türkiye Delegasyonu: https://eeas.europa.eu/delegations/turkey_tr
- Sabancı Sustainability: https://sustainability.sabanci.com/
- Akbank Sustainability: https://www.akbank.com/tr/surdurulebilirlik

Yazı Serisi: "Türkiye'nin Yeşil Dönüşümü" serisinin onuncu bölümü

Yayın Tarihi: Şubat 2026